Psyfar vs Artikelen

Korte berichten

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Clozapine: nog steeds een onderschatte kracht in de psychiatrie?
Regels bij reizen met medicatie
Hersenstichting en ZonMw onderzoeken therapeutische toepassingen van psychedelica
Nieuwe zorgstandaard Afbouwen psychofarmaca
PsychoseNet: online zelfregiecentrum voor psychose en herstel
Interessante webinar-tips

‘Ontdekken welke rol de verpleegkundig specialist kan en mag hebben bij elektroconvulsietherapie’

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Wanneer behandelingen met therapie en medicijnen onvoldoende effect hebben bij mensen met een depressieve stoornis, komt elektroconvulsietherapie (ECT) in beeld. Het epileptisch insult dat door middel van shocks wordt opgewekt bij ECT, kan depressieve klachten helpen verminderen. ECT wordt op tientallen plekken in Nederland toegepast, met name in universitaire ziekenhuizen en GGZ-instellingen. Bijna altijd bedient de psychiater het apparaat dat de stroomstootjes geeft. Maar in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), wordt dit onder supervisie van de psychiater ook gedaan door verpleegkundig specialisten. Maurice Vischjager is een van hen. ‘Het is de moeite waard om te onderzoeken of de rol van verpleegkundig specialisten bij ECT in de toekomst verder kan worden uitgebreid.’

SSRI’s en neuroplasticiteit bij kinderen en adolescenten

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Neuroplasticiteit, het vermogen van het centrale zenuwstelsel om zich structureel en functioneel aan te passen, vormt een van de meest dynamische eigenschappen van het menselijk brein. Bij kinderen en adolescenten is deze capaciteit doorgaans groot, waardoor leren en herstel na hersenletsel relatief efficiënt verlopen. Deze plasticiteit maakt het ontwikkelende brein tegelijk gevoeliger voor invloeden van buitenaf, zoals psychosociale stress, trauma en veranderingen in sensorische input. Psychofarmaca, met name selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s), kunnen deze processen beïnvloeden via neurochemische systemen die synaptische versterking en verzwakking reguleren. Het uiteindelijke effect hangt af van factoren als ontwikkelingsfase, genetische aanleg en omgevingsinvloeden.

Augmentatie van antidepressiva met T3

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

In de nieuwe Multidisciplinaire richtlijn Depressie heeft augmentatie met T₃ (liothyronine), biologisch actief schildklierhormoon, een prominente derde plaats gekregen in het farmacotherapeutische behandelalgoritme. De evidence base voor T₃-augmentatie is echter beperkt, in tegenstelling tot augmentatie met psychofarmaca uit dezelfde derde stap, zoals lithium en atypische antipsychotica. In dit artikel wordt de werking van T₃ beschreven, wordt aan de hand van literatuur en richtlijnen beschreven hoe T₃-augmentatie onderbouwd is en wordt beschreven hoe T₃-augmentatie in de klinische praktijk kan worden toegepast.

Medicamenteuze behandeling van depressie bij de ziekte van Parkinson

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

De ziekte van Parkinson is de tweede meest voorkomende neurodegeneratieve hersenaandoening na de ziekte van Alzheimer.¹ Wereldwijd leven naar schatting 8,5 miljoen mensen met de ziekte van Parkinson.² De incidentie neemt toe, met duidelijke regionale verschillen. Blootstelling aan pesticiden en luchtvervuiling wordt in verband gebracht met een verhoogd risico; hogere leeftijd en mannelijk geslacht zijn bekende risicofactoren.³ Depressie komt vaak voor bij de ziekte van Parkinson en heeft grote invloed op de kwaliteit van leven. In de praktijk wordt een depressie regelmatig gemist door symptoomoverlap en onderrapportage van klachten.⁴

Voorschrijven van psychofarmaca bij (ernstige) persoonlijkheidsstoornissen

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

In dit artikel zullen we ingaan op de kenmerken van persoonlijkheidsstoornissen en algemene aanbevelingen doen voor het voorschrijven van psychofarmaca bij persoonlijkheidsstoornissen. De verschillende symptoomclusters waarvoor psychofarmaca bij persoonlijkheidsstoornissen kan worden voorgeschreven worden besproken en er zal aandacht worden besteed aan het offlabel voorschrijven bij persoonlijkheidsstoornissen, polyfarmacie en comorbiditeit.

Diagnostiek en behandeling van hyperprolactinemie bij volwassenen

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Hyperprolactinemie komt bij psychiatrische patiënten regelmatig voor en kan zowel bij mannen als vrouwen gepaard gaan met vervelende symptomen zoals galactorroe en libidoverlies. In veel gevallen wordt de hyperprolactinemie veroorzaakt door het gebruik van antipsychotica. Antidepressiva en verschillende somatische geneesmiddelen kunnen echter ook een hyperprolactinemie veroorzaken en daarnaast zijn er verschillende fysiologische of pathologische oorzaken mogelijk debet aan het ontstaan van een hyperprolactinemie. Niet elke hyperprolactinemie hoeft behandeld te worden. Bij macroprolactinemie en asymptomatische hyperprolactinemie wordt ingrijpen niet aangeraden. Bij een symptomatische hyperprolactinemie kan eerst gekeken worden of stoppen, switchen of dosisverlaging van het veroorzakende middel mogelijk en effectief is. Als dit niet het geval is zijn er verschillende medicamenteuze interventies mogelijk, waaronder additie met aripiprazol, dopamineagonisten en hormoonvervangende therapie. Gezien de complexiteit en impact van de problematiek en behandeling van symptomatische hyperprolactinemie is shared decision-making van groot belang.

Adequate afbouwbegeleiding bij langdurig psychofarmacagebruik in de GGZ

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Behalve dat psychofarmaca veel positieve gevolgen hebben voor het functioneren van mensen, is de impact van langdurig psychofarmacagebruik groot met betrekking tot de lichamelijke gezondheid en de kwaliteit van leven. Dit geldt vooral bij hoge doseringen en langdurig psychofarmacagebruik met invaliderende bijwerkingen. Psychofarmaca worden relatief te weinig of beperkt afgebouwd. In dit artikel wordt besproken hoe de afbouw van langdurig psychofarmacagebruik adequaat kan worden begeleid bij patiënten in de ambulante GGZ. Hiervoor is een praktische toolkit ontwikkeld voor behandelaars om patiënten adequaat te kunnen begeleiden in dit proces.

Neurotransmitterprofielen van antipsychotica en antidepressiva verklaren gewichtstoename

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Verhoogde eetlust en verminderd gevoel van verzadiging, met als gevolg veelal gewichtstoename, zijn veelvoorkomende bijwerkingen van antipsychotica in het algemeen en meerdere antidepressiva. Regelsystemen van eetlustregulatie en voedselinname worden direct centraal in meer of mindere mate beïnvloed door de effecten van antipsychotica en antidepressiva op verschillende neurotransmittersystemen. Het hongercentrum wordt geactiveerd en het beloningscentrum gedempt, waardoor gevoelens van honger toenemen en van verzadiging afnemen. Het gevolg is dat men meer eet, met een neiging tot meer smakelijk koolhydraat- en vetrijk voedsel, dat in principe ook hoogcalorisch is.

GGZ in, toch de auto in?

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

In 2019 publiceerden we in dit tijdschrift het artikel ‘GGZ in, de auto uit?’ We beschreven daarin de frustraties waar veel patiënten en behandelaars tegenaan liepen: dure medische keuringen, lange wachttijden bij het CBR en strenge regels die maatschappelijke participatie vaak onnodig in de weg stonden. Nu, zeven jaar later, is het tijd voor een update. En er is goed nieuws.

Functionele tremor herkennen en behandelen

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Een functionele tremor begint vaak acuut, met inconsistente symptomen die niet passen bij bekende neurologische aandoeningen. De diagnose wordt gesteld op basis van positieve klinische kenmerken en niet alleen op uitsluiting van andere aandoeningen. Het is van belang om dit aan de patiënt duidelijk te maken, zodat deze zich serieus genomen voelt. Uitsluiting van een neurologische of somatische aandoening is daarbij cruciaal. Een functionele tremor kan vaak succesvol worden behandeld, vooral wanneer deze tijdig wordt herkend.

Nitazenen

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 +0200

Nitazenen zijn een relatief nieuwe groep extreem krachtige synthetisch vervaardigde opioïden die sinds enkele jaren in opmars zijn binnen het illegale circuit. Hoewel deze stoffen al in de jaren vijftig van de vorige eeuw werden ontwikkeld, kwamen ze nooit op de markt vanwege hun smalle therapeutische breedte. Sinds 2022 worden ze echter steeds vaker aangetroffen in toxicologische onderzoeken en het aantal intoxicaties en overlijdens neemt toe. Detectie is lastig, omdat nitazenen niet zichtbaar zijn in standaard urine- of bloedtests. Door de extreem smalle therapeutische breedte treedt een intoxicatie snel op. Alertheid bij zorgverleners en kennis van de behandeling met naloxon zijn cruciaal om sterfgevallen te voorkomen.