Psyfar vs Artikelen

‘We laten zien dat we kennis van zaken hebben’

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Was het in de beginjaren nog zoeken naar de juiste vorm en toon, nu, tien jaar later is Psyfar vs uitgegroeid tot hét praktijkgerichte nascholingsplatform voor en door verpleegkundig specialisten. Anno 2026 telt het ruim 1500 abonnees. Met de redactie gaan we terug in de tijd en kijken we naar de toekomst. Waar ligt het kennishiaat van de verpleegkundig specialist rond het voorschrijven van psychofarmaca? Hoe sluit je aan op het juiste niveau? En welke auteurs ga je daarvoor vinden? ‘Dit is altijd de grootste uitdaging geweest en dat zal het ook altijd blijven.’

Korte berichten

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Verplichte rijbewijskeuring AD(H)D stopt
Aanpassing bloedbeeldcontrole bij clozapine
Farmanco
Slaap & Psyche Adviespunt
Het effect van benzodiazepines bij chronische slapeloosheid bij ouderen
Het effect en de veiligheid van slaapinterventies bij suïcidale gedachten en gedragingen

Lichamelijke gevolgen van ondergewicht bij eetstoornissen

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Anorexia nervosa (AN) is een ernstige psychiatrische aandoening met ingrijpende lichamelijke en psychische gevolgen. Veel mensen denken ten onrechte dat ‘gewoon’ weer gaan eten een simpele oplossing is. AN leidt echter tot een complexe ontregeling van lichaam en geest, met grote kans op somatische complicaties. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste somatische gevolgen, de indicaties voor ziekenhuisopname en de rol van de verpleegkundig specialist in het zorgproces.

Lithiumgebruik bij ouderen

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

De behandeling van de bipolaire stoornis bij ouderen vraagt om zorgvuldige afwegingen. Lithium blijft, ondanks zijn bewezen effectiviteit, een middel waarover veel discussie bestaat. Ouderen zijn extra kwetsbaar voor bijwerkingen van lithium en intoxicaties door veranderde farmacokinetiek en polyfarmacie. Toch kan lithium, mits zorgvuldig ingesteld en gemonitord, ook in deze leeftijdsgroep veilig en effectief worden toegepast. Dit artikel belicht aan de hand van een casus de aandachtspunten bij het gebruik van lithium op latere leeftijd en bespreekt de rol van monitoring, psycho-educatie en gedeelde besluitvorming in het veilig uitvoeren van deze behandeling.

Kostenbewust voorschrijven bij ADHD

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Bij medicatiekeuze draait het bij de professional vaak om effectiviteit en bijwerkingen, maar voor de patiënten speelt betaalbaarheid minstens zo’n grote rol. Voor hen kan een hoge eigen bijdrage of onduidelijkheid over vergoeding de therapietrouw ondermijnen. Kostenbewust handelen past niet alleen bij goed hulpverlenerschap, maar ook bij maatschappelijk verantwoord voorschrijven.

Het placebo-effect en psychofarmaca

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Een placebo is een pil zonder werkzame stof, een placebo-effect is de verandering in de gezondheidstoestand van een patiënt door de verwachting van verbetering of de verwachting van een bijwerking. In de literatuur blijken placebo’s een zekere mate van effect te hebben binnen de psychiatrie, vooral in de behandeling van depressie, angst- en slaapstoornissen. Ze kunnen dezelfde hersengebieden activeren als echte medicatie, zoals onder andere de prefrontale cortex. Ook het vertrouwen in de behandelaar en de context van de behandeling spelen een grote rol in de werking van placebo’s.

De invloed van neurotransmitters op eetlust, voedselkeuze en verzadiging

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

De balans tussen honger, voedselinname en gevoel van verzadiging is een complex samenspel tussen verschillende hormonale systemen en neurotransmitters, met positieve en negatieve centrale feedback van verschillende hormonen en neurotransmitters. Er zijn twee centrale regelsystemen: het ‘homeostatische’ en het ‘hedonische’ regelsysteem. Het homeostatische regelsysteem gaat voornamelijk om centrale integratie van hormonen als die vrijkomen in het maag-darmstelsel, de pancreas, vetcellen en de hypothalamus. In de hypothalamus hebben neurotransmittersystemen een regulerende rol bij voedselinname en gevoel van verzadiging. Bij het hedonische systeem worden actief op zoek gaan naar voedsel, voedselkeuze en cognitieve controle in belangrijke mate bepaald door het beloningssysteem. Antipsychotica en antidepressiva verstoren dit precaire evenwicht, waarbij mensen meer hongergevoel hebben en een vertraagd gevoel van verzadiging, maar ook meer trek in koolhydraat- en vetrijk voedsel.

‘Na het raadplegen van het artikel kon ik de patiënt geruststellen’

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Goele Vanreyten is verpleegkundig specialist in opleiding en vond onlangs voor het eerst een editie van Psyfar vs op haar deurmat. Mirjam Wijnen-Grommen werkt bijna tien jaar als verpleegkundig specialist GGZ en leest het magazine al sinds dit voor het eerst verscheen. Waarin zitten de verschillen en overeenkomsten in deze – op het eerste oog – heel verschillende abonnees? We vroegen Goele en Mirjam naar hun motivatie voor het vak, hun dagelijkse werkzaamheden en hoe ze Psyfar vs als nascholingsformule gebruiken in de praktijk.

Farmacotherapie bij stoornis in alcoholgebruik en zwangerschap

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Vanwege de ernstige risico’s van alcoholgebruik voor de zwangerschap en teratogenese wordt alcohol ontraden vóór en tijdens de zwangerschap. Desondanks werd in 2023 bij zwangeren bewust en onbewust alcoholgebruik waargenomen. In de behandeling van een stoornis in alcoholgebruik kan farmacotherapie de alcohol-gerelateerde schade en teratogenese verminderen, maar tijdens de zwangerschap wordt farmacotherapie ontraden vanwege de teratogenese van medicatie. De vraag blijft welke behandelinterventies wél ingezet kunnen worden.

Als psychotherapie faalt: de rol van opiaatantagonisten bij de gokstoornis

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Patiënten met een gokstoornis kunnen het beste niet-medicamenteus behandeld worden met onder andere cognitieve gedragstherapie en motiverende gespreksvoering. Als deze behandelingen niet werkzaam zijn, kan behandeling met medicatie overwogen worden. In enkele onderzoeken bleken naltrexon en nalmefeen effectief voor de gokstoornis. Vanwege de beperkte kwaliteit van de onderzoeken en de tegenstrijdige resultaten wordt aanbevolen naltrexon of nalmefeen hooguit in lage dosering offlabel voor te schrijven als andere behandelingen niet effectief blijken te zijn. De patiënt dient goed uitgelegd te worden dat er beperkte evidentie is, dat het om een offlabelvoorschrift gaat en wat de bijwerkingen kunnen zijn.

Behandeling van mensen met LVB, psychotische symptomen en verslaving

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) die kampen met psychotische symptomen en verslaving zijn een complexe en kwetsbare doelgroep. Hun behandeling vraagt om een gespecialiseerde en geïntegreerde aanpak waarin psychologische, sociale en medicamenteuze interventies elkaar aanvullen. Antipsychotica kunnen helpen om psychotische symptomen en probleemgedrag te stabiliseren, terwijl medicatie bij verslaving of ondersteunende middelen bij ontwenning en hunkering een waardevolle rol spelen. Niet-medicamenteuze interventies zijn echter leidend bij deze doelgroep. Belangrijke behandeldoelen kunnen stabilisatie, het vergroten van het zelfinzicht en het versterken van het dagelijks functioneren zijn, zodat de patiënt meer grip krijgt op zijn gedrag en herstelproces.

Lithium en de schildklier

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Lithium is een veelgebruikt medicijn bij de behandeling van een bipolaire stoornis en vraagt om zorgvuldige monitoring door mogelijke bijwerkingen. In dit artikel komen lithium-gerelateerde effecten op de schildklier en bijschildklier aan bod. We nemen kort de anatomie en werking van de schildklier en bijschildklier door en leggen uit waarom lithium invloed heeft én waarom monitoring noodzakelijk is. Daarnaast bespreken we wat er gedaan kan worden als deze bijwerkingen optreden en welke behandeling mogelijk nodig is.

Voorschrijven en staken van benzodiazepines

Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0100

Er zijn geen gegevens bekend over de hoeveelheid benzodiazepines die wordt voorgeschreven binnen de GGZ. Gezien het feit dat psychische klachten behoren tot de belangrijkste indicaties voor benzodiazepines, kan verwacht worden dat deze zorgsector een belangrijk aandeel heeft in totale benzodiazepinegebruik in Nederland. Benzodiazepines worden in de praktijk voorgeschreven binnen veel velden van de zorg. De verpleegkundig specialist zal er dan ook mee te maken krijgen, ze zelf voorschrijven of de afbouw ervan begeleiden.