Kosten: € 499,- | € 399,- voor leden

Inschrijven mogelijk t/m 17 september 2019

Over de cursus

Psychiatrische patiënten kampen bovengemiddeld vaak met chronische insomnie. De sprekers van deze themadag brengen u op de hoogte van de oorzaken van deze hoge prevalentie en gaan in op de therapeutische opties als cognitieve gedragstherapie en slaapmedicatie.


Specialisme
:
 
Psychiaters, Verpleegkundig specialisten GGZ
Kosten: Leden van Psyfar betalen €399,-. Niet-leden betalen voor deelname €499,-. Verpleegkundig specialisten die lid zijn van Psyfar (vs) betalen €299,-. Verpleegkundig specialisten die geen lid zijn van Psyfar (vs) betalen €349,-.
Accreditatie: Accreditatie wordt aangevraagd voor 6 punten bij de NVvP en VSR (alle subspecialismen).

Het programma

Programma onder voorbehoud

  • 08:45 - 09:30 Ontvangst
  • 09:30 - 09:45 Opening en introductie - M.C.M. (Marijke) Gordijn
  • 09:45 - 11:00 Slaap-waakregulatie: van normaal tot ritmestoornissen en de rol van melatonine - M.C.M. (Marijke) Gordijn
  • 11:00 - 11:30 Koffie- en theepauze
  • 11:30 - 13:00 Insomnie in de psychiatrie: relevantie, prevalentie, behandelingen en effecten van psychofarmaca - M. (Marike) Lancel
  • 13:00 - 13:45 Lunchpauze
  • 13:45 - 14:45 Workshopronde 1
  • 14:45 - 14:50 Wisselronde
  • 14:50 - 15:50 Workshopronde 2
  • 15:50 - 16:05 Koffie- en theepauze
  • 16:05 - 17:05 Workshopronde 3

Inhoud

Slaap-waakregulatie: van normale variatie tot slaap-waak-ritmestoornissen en de rol van melatonine

Het belang van genoeg goede kwaliteit slaap als onderdeel van een gezonde leefstijl wordt steeds meer onderkend. Maar ook de relatie tussen slaapklachten en stemming en het belang om beiden te behandelen behoeft aandacht. Maar wat is genoeg slaap? En wanneer slaap je goed?

Artsen en slaapklinieken zien steeds meer mensen, veelal jongeren, die niet meer in staat zijn op normale tijden te slapen, met als gevolg dat ze overdag vermoeid zijn en een gebrek aan concentratie, stemmingsstoornissen en zelfs agressie ervaren. Is het slaapprobleem bij stemmingsstoornissen een gevolg of een oorzaak? En hoe behandel je het?

De verkoop en gebruik van melatonine is enorm, maar is dat terecht of verergert dat misschien zelfs het probleem? In deze lezing is aandacht voor zowel biologische processen als gedrag. Het juiste gebruik van licht en donker op het juiste tijdstip en de zin en onzin van melatoninegebruik zullen behandeld worden.

 Na afloop van deze lezing:

  • weet u hoe slaap wordt gemeten en kent u de verschillen tussen REM-slaap en non-REM-slaap;
  • weet u hoe de timing van slapen en waken geregeld wordt;
  • herkent u stoornissen in het slaap-waakritme;
  • weet u hoe belangrijk de timing van licht en donker is voor slaap en hoe dit te gebruiken als behandeling;
  • weet u wat de rol van melatonine is bij slaapregulatie
  • weet u wanneer het zinnig is om melatonine te gebruiken in de juiste dosering en op het juiste tijdstip.

 

17 september 2019
Insomnie in de psychiatrie: prevalentie, oorzaken, gevolgen en behandeling

Veel psychiatrische stoornissen gaan gepaard met slapeloosheid. Insomnie wordt dan ook vaak primair beschouwd als symptoom, dat het met herstel van de psychiatrische aandoening vanzelf wel zal verdwijnen en dus geen afzonderlijke behandeling behoeft.

Onderzoek laat echter zien dat secundaire insomnie vaak overgaat in een comorbide chronische slaapstoornis, die een negatieve invloed heeft op de psychiatrische uitkomst. Het advies is dan ook aandacht te besteden aan de slaapproblemen van patiënten. En als er dan sprake lijkt van chronische insomnie of een andere klinische slaapstoornis, om deze apart te (laten) behandelen.

Bij de behandeling is het van belang de voorgeschreven psychofarmaca in ogenschouw te nemen met betrekking tot hun effecten op slapen en waken.

Na deze lezing heeft u kennis opgedaan over:

  • de criteria voor chronische insomnie;
  • het 3-factoren model voor de ontwikkeling van chronische insomnie;
  • de effecten van chronische insomnie op de psychopathologie;
  • de eerste keus behandeling: cognitieve gedragstherapie voor insomnie;
  • de effecten van (off-label) slaapmedicatie en verschillende psychofarmaca op de slaap.
17 september 2019
Workshop 1 - Aan het werk met psychofarmaca en slaap

In deze workshop wordt een deel van de informatie uit de plenaire lezing van Marike Lancel vertaald naar de praktijk. Door middel van casuistiek en interactie met de deelnemers worden diverse belangrijke aspecten van de wisselwerking tussen psychofarmaca en slaap behandeld.

Daarin komen diverse subgroepen psychofarmaca aan de orde, zowel wat betreft hun potentie voor behandeling, als hun verstorende werking op de slaap. Ook wordt beknopt ingegaan op somatische aspecten, zoals comorbide slaapstoornissen en effecten van somatische farmaca op de slaap. Deelnemers krijgen praktische adviezen ten aanzien van de farmacologische aspecten van het behandelen van slaapproblemen in de psychiatrie.

Na afloop van deze workshop:

  • kent u de belangrijkste positieve en negatieve effecten van (psycho)farmaca op de slaap;
  • weet u waar u op moet letten bij patiënten met een combinatie van psychiatrie en slaapproblemen die psychofarmaca gebruiken;
  • heeft u enkele praktische handvatten om keuzes te maken in het behandelen van slaapproblemen in de psychiatrie.
17 september 2019
Workshop 2 - Slapeloosheid bij kinderen

Tijdens deze interactieve workshop gaat u aan de slag met diverse casus van kinderen met psychiatrische stoornissen, die kampen met slaapproblemen. U leert de belangrijkste oorzaken herkennen en daarop de behandeling aan te sluiten. Aan bod komen onder andere de relatie met ADHD en autisme en het gebruik van slaapmedicatie, zoals melatonine, sedativa en psychofarmaca.

Na afloop van deze lezing/workshop:

  • kent u de belangrijkste oorzaken van slaapproblemen bij kinderen met psychiatrische aandoeningen;
  • weet u hoe u de behandeling hierop kunt laten aansluiten;
  • begrijpt u waarom er geen one-size-fits-all bestaat voor slaapproblemen bij psychiatrische aandoeningen en waarom er een gepersonaliseerde aanpak nodig is.
17 september 2019
Workshop 3 - De wisselwerking tussen verslavende middelen en slaap

In deze workshop leert u hoe bijvoorbeeld alcohol en cocaine werkt, maar uiteraard wordt ook ingegaan op hoe deze middelen inwerken op de slaap, maar ook wat de gevolgen zijn van langdurend gebruik op de slaap. Daarnaast wordt ingegaan op de invloed van diverse slaapmiddelen op de slaap op korte en lange termijn. Kortom, een workshop die ondersteunend is in de opbouw van algemeen toepasbare kennis.

Na afloop van deze lezing/workshop:

  • weet u meer van de werking van verslavende middelen;
  • heeft u kennis van de interactie van verslavende middelen en slaap;
  • kunt u de afweging maken van medicamenteuze versus niet medicamenteuze behandeling van slaapklachten.
17 september 2019
Workshop 4 - Beter slapen? Doe het zelf! (CGT-I)

Chronische insomnie is van alle slaapstoornissen de meest voorkomende. Ongeveer de helft van de patiënten met chronische insomnie stoornis heeft een bijkomende psychische stoornis. Angst- en stemmingsstoornissen komen het meest voor. Chronische insomnmia stoornis heeft vaak een negatief effect op de kwaliteit van leven als het onbehandeld blijft. Bovendien is het een risicio facotor voor het ontwikkelen van een psychische stoornis. Het is dus belangrijk om een insomniastoornis te diagnosticeren en te behandelen.

Bij de diagnostiek wordt gebruikt gemaakt van een slaapevaluatie score en slaapdagboek. We gaan oefenen met het interpreteren van het slaapdagboek.

Kortdurende cognitieve gedragstherapie voor insomniastoornis (CGT-I) is de evidence based behandeling van eerste keus. Psycho-educatie over slaap, slaaprestrictie, stimulus controle, ontspanningsoefeningen en cognitieve therapie komen allemaal aan bod.

17 september 2019
Workshop 5 - Chronotherapie in de praktijk

Insomnie speelt vaak een rol bij affectieve stoornissen. In sommige gevallen hangt dit samen met ontregelingen van de biologische klok. Chronotherapie is een behandeling van psychiatrische stoornissen die uitgaat van de invloed van dag-nachtritme op de stemming (en andersom). Licht, waken en ritmeverschuiving kunnen worden ingezet om slaapritme te beinvloeden en vormt zo een additionele behandeling bij met name (bipolaire) depressies. In deze workshop gaat Harm-Pieter Spaans in op hoe chronotherapie is onderzocht in de praktijk en hoe u dit zelf op een juiste manier kunt inzetten. 

Na afloop van deze workshop: 

  • zijn de basisprincipes van chronobiologie herhaald;
  • heeft u kennis gemaakt met combinatie chronotherapie voor (bipolaire) depressie;
  • denkt u aan een oranje bril bij manie;
  • overweegt u lichttherapie bij seizoensgebonden depressie.
17 september 2019
Workshop 6 - Slaapproblemen bij ADHD

ADHD kent vaak co-morbide slaapproblematiek, zowel door de pathofysiologie van de aandoening als iatrogeen door het gebruik van stimulantia. In deze workshop bespreken we hoe u uw behandeling kunt aanpassen om de slaap te optimaliseren en welke voor- en nadelen de verschillende soorten slaapmiddelen die u kunt inzetten bij deze doelgroep hebben.

Na afloop van deze lezing/workshop:

  • weet u welke middelen slaapproblemen kunnen induceren of oplossen;
  • heeft u inzicht in hoe en waarom deze middelen werken en bij wie;
  • kunt u dosis aanpassingen doorvoeren die de slaapkwaliteit verbeteren;
  • bent u op de hoogte van de voor en nadelen van de verschillende slaapmiddelen bij ADHD.
17 september 2019

De sprekers

psycholoog, somnoloog, bijzonder hoogleraar Slaap en psychopathologie
Kinderneuroloog - somnoloog
Klinisch farmacoloog en redacteur Psyfar

De locatie

Theather Orpheus
Churchillplein 1
Apeldoorn

Route plannen